„Z Archiwum X” a problemy nauki

Jest to kolejny mini-wpis z serii Bigos na Wynos. Dotychczas wrzucałem ciekawe linki (artykuły, wpisy z innych blogów itp.) tylko na stronie Facebookowej, jednak robię to teraz także i tutaj, wraz z krótszym (lub czasem dłuższym) komentarzem – bo nie samym facebookiem człowiek żyje. Znajdziecie tutaj (mam nadzieję) kilka ciekawych linków, które pozwolą Wam wgłębić się w temat.

***

do research

Niedawny wywiad w Polityce (a tfu, paywall) oraz notka na blogu Naukonauci przybliżają nam psychologię anomalistyczną i są warte przeczytania. Jest to interesująca gałąź psychologii zajmującej się badaniem ludzkich zachowań i doświadczeń związanych ze zjawiskami paranormalnymi. Ludzie wierzący w UFO i postrzeganie pozazmysłowe niech się jednak zanadto nie cieszą, ponieważ ten dział psychologii nie zakłada, że coś takiego jak zjawiska paranormalne istnieją. Przedmiotem badań stają się tutaj sami wierzący, a dokładniej – ich wierzenia, jak powstają i w jaki sposób się utrzymują. Blog Mity Nauki wrzucił niedawno krótką i przyjemną notkę o Efekcie Forera, który wyjaśnia „tajemnicę” horoskopów – czymś takim właśnie psychologia anomalistyczna jest zainteresowana.

Jeśli jednak szukacie jej pseudonaukowej odmiany, to znajdziecie ją w parapsychologii, naiwnej dziedzinie która zrodziła takie twory jak Princeton Engineering Anomalies Research Lab (PEAR) – laboratorium to, zamknięte dopiero w 2007 roku, zajmowało się badaniami nad telekinezą.

Innymi słowy, psychologia anomalistyczna byłaby Daną Scully, a parapsychologia – Foxem Mulderem.

Co jednak najbardziej mnie zainteresowało, to opisane na Naukonautach perypetie niesławnej publikacji Daryla Bema. Praca miała być dowodem na istnienie prekognicji – przepowiadania przyszłości – i nie dość, że została opublikowana w prestiżowaym Journal of Personality and Social Psychology, to jeszcze było niezwykle trudno opublikować jego (nieudaną, oczywiście) replikację. To z kolei otworzyło puszkę pandory i zwróciło uwagę wielu na problemy z systemem recenzji naukowej czy kultury publikacji w ogóle.

Bem
Daryl Bem i Fox Mulder. I tak się składa, że ten drugi także skończył psychologię, jak dowiadujemy się w bodaj pierwszym odcinku serii.

Na Neurobigosie wspomniałem o Bemie we wcześniejszym wpisie – zapraszam do lektury, jeśli chcecie dowiedzieć się więcej o problemie replikacji w psychologii. O Bemie mówiłem także we wpisie na prima aprilis, który jest moją osobistą porażką (a tak się starałem).

pink

Mity nauki o Efekcie Forera
Naukonauci o perypetiach Bema
Neurobigos o problemie replikacji w psychologii
Advertisements

2 uwagi do wpisu “„Z Archiwum X” a problemy nauki

  1. Pingback: Kryzysu psychologii ciąg dalszy | NeuroBigos

  2. Pingback: Czy psychologia jest bezużyteczna? | NeuroBigos

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s